Οι καθηγητές έχουμε ανάγκη διαρκούς επιμόρφωσης - Μέρος 1ο

Ο Σωκράτης έλεγε το «γηράσκω αεί διδασκόμενος» και γνώριζε τι ήθελε να πει αλλά δεν είχε, ίσως στο μυαλό του, ότι θα έφτανε ο καιρός που θα …παραμορφωνόταν σε «διδάσκω αεί γηρασκόμενος» και τότε αλίμονο στους μαθητές, αλίμονο στα παιδιά.
Οι καθηγητές ζητούμε αδιάκοπη επιμόρφωση για να μπορούμε να ανταποκριθούμε στον πολλαπλό μας ρόλο. Ένα ρόλο ο οποίος άλλαξε με την πάροδο των χρόνων, με την εξέλιξη της τεχνολογίας, με την αλλαγή των ηθών και εθίμων. Η φυσιογνωμία του σχολείου άλλαξε, η εποχή μας απαιτεί άλλου είδους προσέγγιση των μαθητών από αυτή που ίσχυε τις περασμένες δεκαετίες και οι καθηγητές βιώνουμε έντονα τα στοιχεία αυτής της αλλαγής.
Λόγω αυτού διαπιστώνεται ότι απαιτείται μια εκ βάθος αλλαγή στη νοοτροπία των καθηγητών, στην προσέγγιση των μαθητών και βέβαια κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει αν μεταξύ άλλων επιμορφωθούμε, για παράδειγμα σε θέματα απόκτησης επικοινωνιακών δεξιοτήτων, σε θέματα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, κ.ά.
Αυτή η επιμόρφωση δεν πρέπει να είναι προαιρετική -άρα δεν πρέπει να γίνεται στον ελεύθερο χρόνο- αλλά υποχρεωτική –και άρα να γίνεται σε διδακτικό χρόνο με απαλλαγή από διδακτικά καθήκοντα- και να υλοποιείται στα διάφορα στάδια:

• εισαγωγική επιμόρφωση,
• επιμόρφωση στο επιστημονικό αντικείμενο και
• επιμόρφωση σε διάφορα θέματα, παιδαγωγικά, ψυχοπαιδαγωγικά, αντιμετώπισης προβλημάτων, διαχείρισης κρίσεων.

Η πρώτη, η εισαγωγική επιμόρφωση, πραγματοποιείται αλλά μου φαίνεται …στα γόνατα. Απλά και μόνο για να πραγματοποιηθεί και ο νεοδιοριζόμενος να πάρει το τυπικό προσόν του επιμορφωμένου. Θαρρώ πως πρέπει να γίνεται πολύ πιο σοβαρά, να έχει κάποια χρονική διάρκεια 2-3 μηνών, για να έχει ουσία.
Η επιμόρφωση στο επιστημονικό αντικείμενο θα πρέπει να γίνεται μέσα από ημερίδες, συναντήσεις, παρουσιάσεις, πρακτικές εφαρμογές και όχι απλά διαλέξεις. Να είναι τακτικές, μια φορά στο 15νθήμερο για παράδειγμα, προγραμματισμένες και ενταγμένες στο ημερήσιο πρόγραμμα των σχολείων. Κάθε δεύτερη Τετάρτη, για παράδειγμα, οι φυσικοί 2-3 σχολείων να επιμορφώνονται και στο ημερήσιο πρόγραμμα του σχολείου θα αντικαθίστανται με άλλα μαθήματα, άλλης ειδικότητας.
Η τρίτη επιμόρφωση, την οποία θεωρώ ουσιαστικότερη των άλλων δύο, πρέπει να είναι και αυτή συνεχής. Από τα στατιστικά, 50.000 ατυχήματα σε σχολεία της χώρας αναφέρονται κάθε χρόνο, το φαινόμενο «μπούλινγκ» (bullying) είναι έντονο στις σχολικές μονάδες, οι παραβατικές συμπεριφορές μαθητών αυξάνονται, οι καθηγητές αδυνατούμε τις περισσότερες φορές να διαχειριστούμε ή ακόμα καλύτερα και να προλάβουμε κρίσεις στο σχολείο, να διαχειριστούμε αποτελεσματικά για παράδειγμα μια διαμάχη μεταξύ μαθητών ή και καθηγητών με μαθητές, με αποτέλεσμα γενικότερα το σχολείο σήμερα να περνά ...κρίση, με ότι επακόλουθα μπορεί αυτό να συνεπάγεται στην ομαλή λειτουργία του. Υπάρχουν μαθητές που μας βλέπουν ως εχθρό, που αντιμετωπίζουν προβλήματα με τους συμμαθητές τους και δεν βρίσκουν τη στήριξη του εκπαιδευτικού, αλλά αντίθετα την ειρωνική του στάση, υπάρχουν μαθητές που βιώνουν καθημερινά τον εκφοβισμό συμμαθητών τους. Αυτά τα προβλήματα δεν μπορεί να τα διαχειριστεί ο καθηγητής αν αφεθεί μόνος.
Όσον αφορά στους συμβασιούχους, αναπληρωτές και πρωτοδιόριστους, θα πρέπει να διοργανώνονται επιμορφωτικά σεμινάρια, όπως επίσης ταχύρρυθμα προ της έναρξης των μαθημάτων. Πρέπει, ταυτόχρονα, να καθιερωθούν εκπαιδευτικές άδειες για σκοπούς επιμόρφωσης ή μετεκπαίδευσης και να καθιερωθούν προαιρετικά σεμινάρια στον ελεύθερο χρόνο των εκπαιδευτικών.

Υπάρχει και η άλλη άποψη που λέει πως, αφού και ο καθηγητής είναι ένας εργαζόμενος, αυτό που θα πρέπει να διεκδικεί, όπως άλλωστε ισχύει με όλους τους άλλους, είναι η καλυτέρευση των ωρών εργασίας του, η καλυτέρευση του χώρου εργασίας και η καλυτέρευση των αποδοχών του. Όλα τα άλλα, όπως η επιμόρφωση των καθηγητών, ας είναι αίτημα των μαθητών και των γονέων-κηδεμόνων τους.

Επιμόρφωση και ...επικοινωνιακή πολιτική

Με την Φ15/1714/14-3-08 εγκύκλιο του το ΥΠΕΠΘ καλεί σε «Δημόσια Διαβούλευση» τους συλλόγους καθηγητών για να καταθέσουν τις προτάσεις τους για το θέμα της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών.
Η ΟΛΜΕ θεωρεί υποκριτική τη …διαβούλευση αυτή (δείτε ΕΔΩ) τη στιγμή που ο κλάδος έχει εδώ και πολλά χρόνια επεξεργαστεί με συλλογικές διαδικασίες (ημερίδες, Γ.Σ. των ΕΛΜΕ, συνέδρια), πλήρεις και αναλυτικές προτάσεις για την επιμόρφωση και την αρχική εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, που κωδικοποιήθηκαν στην τελική απόφαση του 13ου τακτικού συνεδρίου της ( Ιούλιος 2007) και έχει αποστείλει στο ΥΠΕΠΘ (δείτε ΕΔΩ).

Αναρωτιέμαι κι εγώ με τη σειρά μου, αφού υπάρχουν οι προτάσεις τι εξυπηρετεί κι άλλη …διαβούλευση και σε τι αποσκοπεί αυτή η κίνηση. Και επειδή οι καιροί είναι πονηροί, μάλλον εντάσσεται στα πλαίσια της επικοινωνιακής πολιτικής σχετικά με …διαλόγους και …μεταρρυθμίσεις (νομίζω έχω ξαναγράψει πως τη μόνη …μεταρρύθμιση που είδα στα λύκεια είναι η μετονομασία τους –από ενιαία σε γενικά-, η μείωση των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων στη Γ’ τάξη –από εννιά σε έξι-, και η …οριοθέτηση βάσης εισαγωγής για τις σχολές –στο δέκα -10).
Διερωτώμαι, αν τελικά η επιμόρφωσή μου θα συνεισφέρει σε κάτι στο ήδη απαξιωμένο δημόσιο σχολείο. Δηλαδή αν γίνω καλύτερος και επιστημονικά πιο καταρτισμένος δάσκαλος, αν μάθω μοντέρνους τρόπους μεταδοτικότητας των γνώσεων που θα φέρω, αν χρησιμοποιώ νέες μεθόδους και τις νέες τεχνολογίες στο μάθημά μου, αν εκπαιδευτώ να επεξεργάζομαι καλύτερα τις σχολικές …κρίσεις, αν και χίλια δύο αν… τότε θα αναβαθμιστεί ο ρόλος μου και δια μέσω αυτού θα αναβαθμιστεί και ο ρόλος του δημόσιου σχολείου; Αυταπάτη, ουτοπία. Θεωρώ πως το δημόσιο σχολείο το υποβαθμίζει καθημερινά η ίδια η ηγεσία του (στο μεγαλύτερο ποσοστό), εμείς οι …λειτουργοί του (σε μικρότερο) και οι γονείς-κηδεμόνες-μαθητές –δηλαδή η κοινωνία ολόκληρη- (σε ακόμη μικρότερο ποσοστό).
Οι λόγοι της υποβάθμισής του από τους τρεις αυτούς παράγοντες πιστεύω πως έχουν αναλυθεί ευρέως. Γι αυτό θα μείνω στην πρόταση για διαβούλευση. Πιστεύω πως κρύβεται κάτι πιο πονηρό πίσω από την πρόταση αυτή. Δεν πιστεύω πως οι προτάσεις που θα κατατεθούν θα ληφθούν υπόψη. Διαφορετικά θα μπορούσε το Υπουργείο να πάρει τις έτοιμες προτάσεις που του κοινοποιήθηκαν από την ΟΛΜΕ και να μπει η διαδικασία υλοποίησής τους σε εφαρμογή. Εξάλλου μας έχουν δείξει οι κυβερνώντες πως προσχηματικοί είναι οι διάφοροι «διάλογοι» διότι οι αποφάσεις προϋπάρχουν και απλώς θέλουν ένα μανδύα επένδυσης, επαναλαμβάνω για επικοινωνιακούς και μόνο λόγους (ίδε ασφαλιστικό). Βλέπω πίσω από αυτή τη διαδικασία μια προσπάθεια ανατροπής του εργασιακού χρόνου των καθηγητών.

Και εξηγούμαι: το σχολικό έτος για τους καθηγητές να αρχίζει 16 Αυγούστου, για παράδειγμα, με το πρόσχημα της επιμόρφωσής τους για τη νέα σχολική χρονιά. ‘Η να αξιοποιούνται οι διακοπές των Χριστουγέννων-Πρωτοχρονιάς και του Πάσχα, πάλι με το ίδιο πρόσχημα· αυτό της επιμόρφωσης (ενώ εξ όσον γνωρίζω, τα ελληνικά σχολεία μένουν κλειστά λόγω διακοπών, όσο και τα αντίστοιχα των χωρών της Ε.Ε. Δεν είναι δηλαδή …προνόμιο των ελλήνων δασκάλων γενικότερα· είναι η φύση της δουλειάς).
Μπορώ να σκεφτώ και κάτι πιο πονηρό. Ήδη κάποια «Ιδρύματα» ετοιμάζονται να μπουν –ή για να ακριβολογώ, έχουν μπει ήδη- βαθειά στο εκπαιδευτικό γίγνεσθαι για να …απορροφήσουν τα χρήματα από το Δ’ ΚΠΣ. Αλλά γι αυτά τα «ιδρύματα» και την …Πρωτοβουλία τους, θα επανέλθω σε άλλη ανάρτηση.

Οι καιροί ή είναι πονηροί ή εγώ είμαι πονηρός και καχύποπτος. Ο καιρός θα δείξει!

Το δέος των καθηγητών μπροστά στον Η/Υ

Διάβασα, Είδα, 'Ακουσα, 'Εζησα και 'Εγραψα: αφορμή πήρα από τον τύπο

Τέσσερις στους έξι δασκάλους δεν έχουν επαρκή γνώση των νέων τεχνολογιών και το διαδίκτυο, ενώ και οι υπολογιστές στα σχολεία είναι λίγοι.

Με αφορμή το άρθρο του τίτλου του δημοσιεύματος σκέφτηκα να γράψω δυο κουβέντες για ένα Πρόγραμμα Επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών της χώρας στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ).
Εδώ και μερικά χρόνια (από το 2005), Το ΥΠΕΠΘ υλοποιεί ένα πρόγραμμα Επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών κάθε βαθμίδας στην Κοινωνία της Πληροφορίας (ΚτΠ). Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ένα συγκεκριμένο και υποχρεωτικό αριθμό ωρών παρακολούθησης –ομολογουμένως υπερβολικά μικρό σε σχέση με τον όγκο της …διδακτέας ύλης- των ενδιαφερομένων εκπαιδευτικών και στη συνέχεια ακολουθεί η Φάση της Πιστοποίησης στη χρήση των ΤΠΕ. Ο σκοπός της παρούσας ανάρτησης δεν είναι να περιγράψω τις δύο φάσεις (Επιμόρφωση και Πιστοποίηση) αλλά να σημειώσω κάποιες αδυναμίες, επισημάνσεις.
Το επίπεδο των επιμορφωτών δεν είναι πάντοτε το καταλληλότερο. Διδάσκουν –μετά από προκήρυξη θέσεων- εκπαιδευτικοί απόφοιτοι τμημάτων πληροφορικής των ΑΕΙ ή ΤΕΙ που έχουν διαπιστωμένη γνώση αλλά και άλλοι, άλλων ειδικοτήτων, οι οποίοι με κάποιες ώρες επιμόρφωσης στην πληροφορική, κατέχουν το …πτυχίο και την επάρκεια (μεγάλη πληγή του εκπαιδευτικού συστήματος). Σ’ αυτή τη φάση έχουν παρεισφρήσει και ιδιώτες μέσα από ΚΕΚ οι οποίοι αναλαμβάνουν προγράμματα υλοποίησης επιμόρφωσης (για όσους νομίζουν ότι ο ιδιωτικός τομέας έμεινε απ’ έξω από το δημόσιο χώρο).
Το περιεχόμενο της Επιμόρφωσης είναι …άπειρο. Έχει αρχή –η κλασσική εισαγωγή στο software και hardware- και καταλήγει… ή μάλλον δεν έχει κατάληξη. Τείνει προς το άπειρο. Αντίθετα οι ώρες επιμόρφωσης είναι αντιστρόφως ανάλογες της …διδακτέας ύλης. Έτσι, στη διάρκεια της Επιμόρφωσης, λέγονται –από τους επιμορφωτές- και ακούγονται πολλά –από τους επιμορφωμένους- με αποτέλεσμα να τα καταφέρνουν –στο δεύτερο στάδιο, αυτό της Πιστοποίησης- μόνον αυτοί που ήδη γνωρίζουν και χειρίζονται ΗΥ ή και αυτοί που είναι ιδιαιτέρως επιμελείς… Το επιμορφωτικό υλικό που μοιράζονται (δύο βιβλία με ένα CD) θεωρώ πως είναι αξιολογότατο.
Και φτάνουμε στη δεύτερη φάση, αυτήν της Πιστοποίησης. Εδώ, δυστυχώς –και το λέω με επίγνωση των λόγων μου- καταφέραμε εμεί οι εκπαιδευτικοί –όπως και άλλα πολλά, δυστυχώς- να καταστρέψουμε ότι καλό είχε να προσφέρει η όλη διαδικασία του προγράμματος. Οι εξετάσεις πιστοποίησης δεν είναι αξιόπιστες. Ο καθένας από τους επιμορφούμενους προσπαθεί -και βρίσκει(!)- κάποιον να τον βοηθήσει στη διαδικασία της …δοκιμασίας του. Και τα καταφέρνει. Αποτέλεσμα: όλοι –σχεδόν όλοι- να εισπράττουν την βεβαίωση πιστοποίησης, να εισπράττουν και το επίδομα των 600€ (το πρόγραμμα αυτό είναι επιδοτούμενο) και τέλος τέλος να εισπράττουν και το μισό –ή ένα, δε γνωρίζω επακριβώς- μόριο για την ενδεχόμενη βαθμολογική ανέλιξή τους. Δηλαδή καταλήγουμε σε μία πλήρη και εξευτελιστική ισοπέδωση.
Μπορώ, όμως, να επικαλεστώ μία δικαιολογία. Οι υπεύθυνοι, αναγνωρίζοντας τη μικρή όντως περίοδο της επιμόρφωσης σε σχέση με το περιεχόμενο των προς εξέταση θεμάτων, κάνουν τα …στραβά μάτια. Είναι όμως αυτή η απάντηση στο πρόβλημα;

Το συμπέρασμα λοιπόν του εν λόγω δημοσιεύματος ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα: τέσσερις στους έξι δασκάλους δεν έχουν επαρκή γνώση των νέων τεχνολογιών και το διαδίκτυο, άσχετα αν φέρονται ως επιμορφωμένοι και πιστοποιημένοι. Και διερωτάται κανείς αν τελικά και γι’ αυτό θα πρέπει να φταίξει και πάλιν ο …Χατζηπετρής!